De hele natuur en met name datgene dat wortels heeft, heeft mijn belangstelling. Daarvan zijn de varens mijn grootste liefhebberij. Een aantal jaren geleden heb ik in Frankrijk in de Corrèze een huisje gekocht met een stukje grond en ruim een jaar geleden kwam ik er toevallig achter dat aangrenzend aan dit terrein een perceel bos te koop stond.

Deze varensoort was de eerste die een plek kreeg in het varenbos. Drie grote planten die ik in december al op de thuisbasis verkregen had, door de moederplant te in vieren te scheuren. Deze drie stukken zijn na een tijdelijk leven als ’kuipplant’ in de wintermaanden, prachtig uitgelopen en aan het echte leven begonnen.

 

Deze Tongvaren variëteit vind ik altijd prachtig. In het grotendeels nog ongerepte varenbos kregen drie planten een plek op de rand van een flinke verdieping. Een sterke pionier, welke als derde aangeplante soort zich nu in echte bosbodem kan gaan ontwikkelen.

 

Athyrium otophorum ’Okanum’ 

Een mooie robuuste Athyrium soort, met Japan als oorspronkelijke habitat. De varen heeft geweldig mooie veren, in het voorjaar uitlopend met diep donkerrood/purper tot paarse stengels met bleek groene pinnae. Sterk en makkelijk. Deze varensoort heb ik daar aangeplant waar hij met zijn afwijkende kleur wat licht kan brengen.

 

Eén van de verrassingen bij aankomst begin van de zomervakantie. Het uitlopen van deze Dryopteris soort is een lust voor het oog. Een prachtige kleurschouwspel valt je elk jaar wil ten deel. Het uitlopen van de veren aanvankelijk rood verlopend naar roodbruin om vervolgens de weken erna richting bruingroen en uiteindelijk groen te kleuren. De sporendoosjes aan de onderkant van volgroeide groene veren zijn helderrood.
 

Omgevallen boomstammen die na het verder opschonen van een stuk bos tevoorschijn kwamen. Deze heb ik verder laten liggen zodat ze een prachtige rol zullen gaan vervullen als achtergrond voor nieuwe aanplant.

 

Deze varen heeft vele jaren in mijn tuin achter het huis gestaan, met een naamlabel Polystichum retrosopaleaceum. Deed het nooit écht heel geweldig. En hoe gaat het met zorgkinderen….ze worden extra gekoesterd. Of dat altijd de goede manier is? Jaren ’pamperen’ heeft al met al toch weinig geholpen. De overstap naar het varenbos heeft hem zienderogen goed gedaan. En inmiddels was ik er achter gekomen de naam waarmee deze varen voor mij door het leven ging niet goed kon zijn. Lijkend op Polystichum tsus simense maar toch duidelijk anders. Een veer van deze plant mocht ik voor determinatie opsturen naar David Barrington, specialist op het gebied van Polystichum. Het bleek een Polystichum tsus simense var. ’Mayebarae’ te zijn.

Dryopteris affinis ssp ’Azorica’  

Wéér een kanjer van een varen, goed wintergroen, siert het bos in al zijn pracht. De chaos van boomstammen biedt een prachtig decor.
 

Deze varen heb ik net als de Polystichum tsus simense var. ’Mayebarae’ verkregen door ruil, echter met een andere naam. Al snel werd het me duidelijk dat het ging om Polystichum neolobatum. Hij groeide uit tot een prachtige grote wintergroene varen. Rondstruinend in allerlei tuincentra in de buurt kwam ik tot mijn verrassing een kleine partij tegen. Ik heb de éénling dan ook familie kunnen geven.

 

Blechnum fluviatile

Een uit Nieuw-Zeeland afkomstige Blechnum soort, welke voor ons klimaat voldoende winterhard is. Op het zaai- en stekweekend op de Hortus van Utrecht was dit jaar extra opgesierd met een stand exotische- en vleesetende planten. Daartussen stond dit exemplaar. Er zijn varens die hele verre reizen maken. Deze Blechnum was duidelijk niet van sporenkweek in onze contreien afkomstig. Hoe zal het hem bevallen aan de rand van het varenbos?

 

Dryopteris ssp ?

Zover mijn herinnering terug gaat. De eerste schreden van mijn belangstelling voor varens. Het is 1983, ik denk dat ik drie soorten in de tuin had staan: Dryopteris felix mas, Athyrium filix femina en jawel, hoe kan het ook anders… Matteuccia struthiopteris. Rond deze tijd begonnen de eerste ritjes naar tuincentra, op zoek andere varensoorten. Dit is één van de eerste aankopen, een Dryopteris species, blijft goed wintergroen, loopt lichtgroen uit in het voorjaar. Tot op de dag van vandaag kan ik niet vertellen om welke soort het gaat.
 

Polystichum setiferum ’Nantes’

Oorspronkelijk aangeschaft met het naamlabel: Polystichum setiferum ’Iveryanum’. Sla Martin Rickard (The plantfinder’s guide to garden ferns - 2003) er maar eens op na… hij lijkt er in de verste verte niet op! Maar dan altijd speurend naar steeds andere en nieuwere soorten kom ik deze varen tegen met de naam Polystichum setiferum ’Nantes’. Varens en namen; het lijkt erop dat we er in Nederland, met name in de tuincentra, er een zooitje van maken.
 

Cheilanthes tomentosa

Niet echt de eerste varen waar je aan denkt om een bos mee te beplanten. Het gaat hier om een xerofiet, een varen die zich thuis voelt in een drogere warme omgeving, dat roept beelden op van cactussen en vetplanten, kortom een zonovergoten standplaats schuwt hij niet. Tijdens de wintermaanden mag de grond waarin hij groeit niet te nat zijn, dat zou zijn dood kunnen betekenen. In het bovengedeelte van het bos op een open plek op de rand van een traptrede heeft ie een plaats gekregen. Ik ga het er op wagen.
 

Athyrium niponicum ’Pictum’

Als ik iemand warm zie lopen voor mijn varenhobby, dan wordt er altijd stilgestaan bij deze Athyrium soort. Het is een opvallende verschijning met zijn vele grijs- en paars/roodtinten. Een hele gemakkelijke varen. En waar zou die het ook wel eens goed kunnen gaan doen? Deze Athyrium soort vult de bosgrond dan ook op een gulle manier, geeft kleur in een voornamelijk groene omgeving.
 

Artikel uit VarenVaria nr.2 - 2008